
Редакција
Есента ги полни пазарите со свежи ореви, лешници и бадеми, а наскоро почнува и Божиќниот пост. Јаткастите плодови тогаш се едни од најкорисните намирници во кујната: хранливи се, долго траат ако се чуваат правилно и лесно се вклопуваат во солени и слатки посни јадења. Еве како да го извлечете најдоброто од нив.
Свежо јаткасто овошје во есента: како да изберете добри плодови
Кога купувате плодови во лушпа, бирајте тешки, цели парчиња без пукнатини, дамки или трага од мувла. Ако протресете орев и јатката тропа внатре, најверојатно е сува и стара. Кај лупените плодови барајте светла, рамномерна боја и пријатен, благ мирис. Горчлив или мирис на старо масло значи дека маслата веќе оксидирале. Подобро купувајте цели јатки и мелете ги дома, бидејќи мелените најбрзо се расипуваат.
Чување: во лушпа, лупени и во замрзнувач
Јаткастите плодови содржат многу масла кои на топлина, светлина и воздух брзо пожолтуваат и добиваат горчлив вкус. Затоа клучот е ладно, темно и суво место, со што помалку допир со воздух.
Во лушпа: во платнена или хартиена торба на ладно и суво место, од неколку месеци до една година.
Лупени: во стаклена тегла со добар капак во фрижидер, до 3-4 месеци.
Во замрзнувач: во добро затворени кеси, до една година. Вадете само колку ви треба и не замрзнувајте ги повторно.
Мелени: чувајте ги најкратко, по можност мелете непосредно пред употреба.
Секогаш подалеку од намирници со силен мирис, како кромид или риба, бидејќи лесно ги впиваат мирисите.
Печење во рерна и на тава без да загорат
Печењето го засилува вкусот и ги прави јатките покрцкави. Во рерна загреана на 160-170°C распоредете ги во еден слој на плех. Оревите обично се готови за 8-10 минути, бадемите за 10-12, а лешниците за 12-15 минути. Промешајте ги на половина. Штом замирисаат и добијат златна боја, веднаш префрлете ги во ладен сад, бидејќи топлиот плех продолжува да ги пече.

На тава: сува тава без масло, средна температура и постојано мешање, околу 4-6 минути.
Лешниците уште топли завиткајте ги во кујнска крпа и протријте ги за да се одвои тенката кафеава лушпа.
Печените плодови чувајте ги во затворена тегла и искористете ги во рок од неколку недели.
Ореви, лешници и бадеми во посни јадења
Во посните денови јаткастите плодови даваат ситост и го дополнуваат вкусот таму каде што нема месо, млеко и јајца. Колачите со ореви и лешници ги обработивме во посебна статија (https://recepti.mk/magazin/namirnici-sostojki/orevi-i-lesnici-vo-domasnite-esenski-kolaci), па овде нагласокот е на секојдневните посни јадења.
Салати: исечкани печени ореви во салата од зелка, цвекло или моркови со малку оцет и масло.
Сосови: таратур со мелени ореви, лук, оцет и масло, како додаток на пржен или печен зеленчук.
Полнети зеленчуци: мелени ореви во посниот фил со ориз за пиперки или сарма.
Посни слатки: ошав, печени тикви или јаболка посипани со ореви.
Појадок: лажица мелени бадеми или лешници во овесна каша варена на вода.
Хранлива вредност и мерка во постот
Јаткастите плодови содржат околу 15-20 грама протеини на 100 грама, како и корисни незаситени масти, магнезиум и витамин Е, а оревите и омега-3 масни киселини. Во постот се добар додаток на гравот, леќата и житариците. Сепак, многу се калорични, околу 600 kcal на 100 грама, па една шака (околу 30 грама) дневно е сосема доволна мерка.
